De Raad van State heeft op 15 oktober 2025  geoordeeld dat de minister voor Rechtsbescherming (nu: de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid) ten onrechte een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) had geweigerd aan de voorzitter van Viruswaarheid.nl. De weigering was onvoldoende gemotiveerd, omdat de minister zich had gebaseerd op gegevens die later onjuist of achterhaald bleken te zijn.

Achtergrond

De aanvrager had in juni 2021 een VOG nodig voor zijn functie als voorzitter van stichting Viruswaarheid.nl, zodat de Belastingdienst die stichting kon erkennen als algemeen nut beogende instelling (ANBI). Een ANBI-status levert fiscale voordelen op, maar daarvoor is een VOG vereist.

De minister weigerde de VOG omdat in het Justitieel Documentatiesysteem (JDS) stond dat de aanvrager:

• in april 2021 een strafbeschikking had gekregen wegens overtreding van de Wet openbare manifestaties tijdens een demonstratie;
• bovendien verdacht werd van opruiing op 10 oktober 2020.

Volgens de minister vormden deze feiten een risico voor de samenleving en stonden zij de integriteit van de beoogde bestuursfunctie in de weg.

Oordeel van de Raad van State

De Afdeling bestuursrechtspraak maakt korte metten met deze redenering. Inmiddels was namelijk gebleken dat:

• de aanvrager in juli 2024 was vrijgesproken van opruiing, en
• de strafbeschikking uit 2021 was ingetrokken na verzet.

Omdat beide grondslagen waren weggevallen, had de minister moeten uitleggen waarom desondanks nog van een “redelijke verdenking” sprake was. Dat had hij niet gedaan. Daardoor is het besluit onvoldoende gemotiveerd. De Raad van State vernietigt het besluit en draagt de minister op binnen twaalf weken een nieuw besluit te nemen. Tot die tijd blijft de weigering van de VOG niet in stand.

Geen geslaagd beroep op gelijkheidsbeginsel

De aanvrager wees erop dat actiegroepen als Extinction Rebellion wel een ANBI-status hebben, en vond dat hij ongelijk werd behandeld. De Raad van State wijst dat argument af: hij heeft niet aangetoond dat zijn situatie op relevante punten gelijk is aan die van andere organisaties.

Juridische betekenis

Deze uitspraak is belangrijk omdat zij nogmaals bevestigt dat de minister niet blind mag varen op het JDS. Als later blijkt dat iemand is vrijgesproken of dat een strafbeschikking is ingetrokken, moet de overheid opnieuw beoordelen of het vermoeden van strafbaar gedrag nog wel redelijk is.

Maatschappelijke context

De zaak raakt aan de spanning tussen veiligheid en grondrechten. Enerzijds wil de overheid voorkomen dat personen met een omstreden strafverleden gevoelige functies bekleden. Anderzijds moet een VOG-weigering gebaseerd zijn op feitelijke, actuele gegevens en niet op verdenkingen die inmiddels zijn weerlegd.

Voor bestuursorganen betekent dit dat zij actueel onderzoek moeten doen en rekening moeten houden met latere strafrechtelijke ontwikkelingen. Voor burgers laat deze uitspraak zien dat het zinvol is om bezwaar of beroep te maken als een VOG wordt geweigerd op basis van achterhaalde informatie.

Heeft u zelf een VOG-weigering ontvangen?

D-Legal kan u helpen bij het maken van bezwaar of het indienen van beroep tegen een afwijzing van een Verklaring Omtrent het Gedrag. Wij toetsen of de beslissing van Justis voldoet aan de wettelijke eisen en helpen u bij het onderbouwen van uw belang met actuele en overtuigende informatie.

Bron: ABRvS, 15 oktober 2025, ECLI:NL:RVS:2025:4922.